ArtritisZorgnet

ArtritisZorgnet is een netwerksite voor mensen met reumatoïde artritis en voor zorgverleners die deskundig zijn in de zorg voor reumatoïde artritis. De site bevat informatie over reumatoïde artritis en bewezen behandelmogelijkheden voor deze aandoening.

Patiënt

Reumatoïde artritis (RA) is een chronische aandoening met als belangrijkste kenmerk ontstekingen van de gewrichten. Zo’n ontsteking ontstaat doordat het eigen afweersysteem de gewrichten aanvalt.

Reumatoïde artritis kan sluipend beginnen of plotseling ontstaan. Het is een chronische ziekte met een grillig verloop. Het is de meest voorkomende reumatische ontstekingsziekte en komt voor bij ongeveer één procent van de Nederlandse bevolking (meer bij vrouwen dan bij mannen). Het is een zogeheten auto-immuunziekte.

Oorzaak

De precieze oorzaak van RA is niet bekend. Wel is duidelijk dat het afweersysteem hierbij een belangrijke rol speelt. Deze wordt ontregeld en gaat gezonde, lichaamseigen weefsels als lichaamsvreemd zien. Daarom wordt RA ook wel een auto-immuunziekte genoemd. Er kunnen een aantal factoren een rol spelen bij het ontstaan van reumatoïde artritis:

Genetische aanleg

Bij patiënten met een bepaalde genetische aanleg (HLA-type van de zogenaamde shared epitope hypothese) komt RA duidelijk vaker voor en verloopt RA ook ernstiger.

Roken

Bij rokers komt RA meer voor. Vooral bij mensen die ook een genetische aanleg hebben. Roken geeft een ernstiger verloop van de RA en ook meer kans op andere klachten (bijvoorbeeld reumabulten). Stoppen met roken heeft een gunstig effect op het verloop van RA.

Symptomen

De belangrijkste symptomen zijn pijn, zwelling en stijfheid in de gewrichten. Deze symptomen maken bewegen moeilijk. Vooral ochtendstijfheid is kenmerkend voor RA.

Hoewel de ontsteking alle gewrichten kan treffen, worden meestal eerst de kleine gewrichtjes van de handen, polsen en voeten aangetast, vervolgens de knieën en de grotere gewrichten van de armen. Uiteindelijk kan bijna ieder gewricht meedoen.

De ontsteking is meestal symmetrisch. Dat wil zeggen, dat de gewrichten aan beide kanten van het lichaam tegelijkertijd ontstoken zijn. Op den duur kunnen onderhuids de karakteristieke ‘reumaknobbels’ ontstaan, vooral in de handen en de ellebogen.

Vermoeidheid is een andere klacht van veel mensen met reumatoïde artritis. Ook kan het lijken dat u een griep onder de leden heeft met lichte koorts en weinig eetlust.

Diagnose

De diagnose reumatoïde artritis is niet altijd even makkelijk te stellen. De ziekte begint vaak sluipend, zodat het onduidelijk is dat het om RA gaat. De reumatoloog stelt de diagnose in eerste instantie vast op grond van het typische klachtenpatroon en het verhaal van de patiënt. Aanvullend wordt er bloedonderzoek gedaan om de diagnose te ondersteunen en te bevestigen en het verloop van de ziekte te volgen. Ook kunnen er röntgenfoto’s gemaakt worden om te zien of er schade is ontstaan aan gewrichten.

Behandeling

Blijvende genezing van reumatoïde artritis is tot op heden helaas niet mogelijk. Het doel van het behandelen van RA is om het immuunsysteem zo te remmen dat de gewrichtsontsteking stopt, zonder dat de weerstand tegen ziekteverwekkers afneemt.

Het gebruik van medicijnen staat centraal bij de behandeling van RA. Welk medicijn het beste werkt, hangt van de klachten af en verschilt meestal per persoon.

Er zijn verschillende soorten medicijnen tegen RA:

Eenvoudige pijnstillers: Omdat de belangrijkste klacht van RA pijn is, spelen pijnstillers een belangrijke rol bij de behandeling van klachten. In eerste instantie zal de reumatoloog paracetamol adviseren. Paracetamol geeft bijna nooit bijwerkingen en is gewoon bij de drogist te krijgen. Het gebruik van zes tabletten van 500mg paracetamol per dag is een veilige dosis.

Ontstekingsremmende pijnstillers: Ontstekingsremmende pijnstillers worden ook wel NSAID’s (non-steroidal anti-inflammatory drugs) genoemd. Als eenvoudige pijnstillers onvoldoende werken kan de arts deze voorschrijven. NSAID’s verlichten pijn, stijfheid, koorts en ontstekingen. Bijwerkingen van NSAID’s zijn maag- en darmklachten. Hiervoor kan de arts een maagbeschermer voorschrijven. De NSAID’s zijn op recept verkrijgbaar bij de apotheek. In een lage dosering zijn ze ook bij de drogist verkrijgbaar. De NSAID’s kunnen wisselwerkingen hebben met andere medicatie. Het is verstandig een controle te laten uitvoeren of een NSAID in combinatie met andere medicatie gebruikt kan worden.

Reumaremmers: Naast de ontstekingsremmende pijnstillers zijn er zogeheten reumaremmers. Om gewrichtsschade zoveel mogelijk te voorkomen, is het verstandig om snel met reumaremmers te beginnen. Deze reumaremmers worden DMARD’s (disease modifying anti rheumatic drugs) genoemd. Het kan soms enkele weken tot maanden duren voordat de DMARD’s effect hebben. Reumatologen kunnen ook een combinatie van reumaremmers geven. Door de ontsteking op verschillende manieren te bestrijden, kunnen medicijnen effectiever zijn.

Biologicals: Bij reumatoïde artritis werken sommige van de afweercellen niet goed of zijn het er te veel. Biologicals zijn, net als andere DMARD’s, medicijnen die deze afweercellen remmen, waardoor de ontstekingen tot rust komen. Ze kunnen alleen per infuus of als onderhuidse injectie worden toegediend en werken vaak al binnen enkele dagen tot weken. Biologicals zijn niet effectiever dan de klassieke reumaremmers en bovendien erg kostbaar. Biologicals worden dan ook niet meteen voorgeschreven. Pas als er een aantal klassieke DMARD’s zijn geprobeerd en deze te weinig effect hebben, kan gekeken worden of een biological een optie is.

Verschillende behandelaars

Binnen de behandeling van reumatoïde artritis kunnen patiënten in aanraking komen met verschillende zorgverleners. Naast medicijnen spelen andere behandelingen een belangrijke rol. Mensen met RA hebben vaak begeleiding nodig van een fysiotherapeut voor het behoud van soepele gewrichten en een goede lichamelijke conditie. Maar denk bijvoorbeeld ook aan een podotherapeut of reumaconsulent. Waar kunnen patiënten terecht voor welke behandeling en welke vragen?

Reumatoloog: De reumatoloog is gespecialiseerd in reumatische aandoeningen. De behandeling bestaat voornamelijk uit het voorschrijven van medicijnen. Ook verwijst de reumatoloog patiënten door naar andere zorgverleners.

Reumaconsulent: De reumaconsulent geeft advies, uitleg en voorlichting over RA en de mogelijke gevolgen hiervan. Denk hierbij aan informatie over medicijnen en het (leren) omgaan met reumatoïde artritis.

Fysiotherapeut/oefentherapeut: De fysio- of oefentherapeut werkt aan het verbeteren van de houding en beweging van de patiënt. De therapeut leert houdingen aan waardoor spieren en gewrichten weer beter gaan functioneren. De fysio- of oefentherapeut geeft voorlichting en oefeningen die de houding en bewegingsgewoontes corrigeren en optimaliseren.

Ergotherapeut: Een ergotherapeut geeft praktische tips waarmee dagelijkse activiteiten het beste uit te voeren zijn. Daarnaast weet de ergotherapeut veel over hulpmiddelen en aanpassingen in de woning.

Podotherapeut: Door ontstekingen en/of vergroeiingen in de voeten kunnen mensen met RA veel last hebben van pijnlijke voeten. Een podotherapeut kan advies geven of een behandeling starten om dit te voorkomen of om te zorgen dat bepaalde plekken minder belast raken.

Bewegen

Reumatoïde artritis kent een wisselend verloop. Wanneer een periode van meer klachten optreedt, is het voor patiënten van belang in beweging te blijven. Beweging houdt de gewrichten soepel en maakt botten en spieren sterk.

Het is verstandig bij beweging niet over grenzen heen te gaan. Als de ziekte rustig is, kan er meer ondernomen worden dan wanneer de ziekte actief is. Een fysio- en/of oefentherapeut kan een advies geven over geschikte oefeningen en bewegingsvormen. Er zijn vele mogelijkheden: individueel, groepstherapie, medisch fitness en aangepast sporten.

Sporten die het meest geschikt zijn: wandelen, zwemmen, fietsen en fitness. Hierbij hoeven gewrichten geen grote schokken op te vangen. Zwemmen en oefenen in verwarmd water is een goede manier van bewegen. Bij fietsen kunnen gewrichten beschermd worden door de versnelling lichter te zetten en rechtop te zitten.

Kies met de Reumabeweegwijzer van het Reumafonds een beweegactiviteit bij u in de buurt!